VI Дүйнөлүк көчмөндөр оюндарынын алкагында өтүп жаткан «Көчмөндөр цивилизациясы: мурасы, парадигмалары жана келечеги» аттуу эл аралык илимий конференцияда AlmaU университетинин президенти, профессор Асылбек Кожахметов (Казакстан) баяндама жасап, Дүйнөлүк көчмөндөр оюндарынын ачык дүйнө баалуулуктарын калыптандыруудагы маанисине токтолду.
Өз баяндамасында ал Дүйнөлүк көчмөндөр оюндарын спортту, салт-санааны, илимди жана маданияттар аралык диалогду бириктирген эл аралык маданий-гуманитардык аянтча катары белгиледи.
Асылбек Кожахметовдун айтымында, көчмөн цивилизацияларынын тарыхый мейкиндиги кылымдар бою ар түрдүү элдердин, маданияттардын, тилдердин жана салттардын өз ара аракеттенүүсүнүн аймагы болуп келген. Туруктуу кыймыл жана ачыктык соода-сатыктын, дипломатиялык байланыштардын, маданий алмашуунун жана тынчтыкта жанаша жашоонун өнүгүшүнө өбөлгө түзгөн.
Профессордун айтымында Дүйнөлүк көчмөндөр оюндары бул цивилизациялык тажрыйбанын заманбап уландысы болуп саналат. Оюндардын өзгөчөлүгү салттуу спорттун маданият, музыка, кол өнөрчүлүк, фольклор, этнография жана көчмөн элдердин мурасын илимий изилдөө менен айкалышында турат.
Баяндамада салттуу спорттун түрлөрүнө да өзгөчө көңүл бурулду. Ат чабыш, күрөш, жаа атуу жана башка мелдештер, Асылбек Кожахметов белгилегендей, көчмөн элдердин жашоо образын жана дүйнө таанымын чагылдырып, алардын маданий мурасынын маанилүү бөлүгү болуп саналат.
Баяндаманын маанилүү бөлүгү көчмөн элдердин оозеки мурасына арналды. Профессор манасчылардын, жыраулардын, жырчылардын жана төкмө акындардын тарыхый эстутумду сактоодогу, билимдерди жана баалуулуктарды кийинки муундарга өткөрүп берүүдөгү ролун белгиледи. Бул салтта кыргыздын «Манас» эпосу жана манасчылык өнөрү, ошондой эле айтыш коомдук диалогдун формасы катары өзгөчө орунду ээлейт.
Асылбек Кожахметовдун пикиринде, эстутумдун, сөздүн жана диалогдун биримдиги көчмөн элдердин руханий мурасынын маанилүү бөлүгү болуп саналат. Бүгүнкү күндө бул салт ар түрдүү өлкөлөрдүн өкүлдөрүн бириктирген эл аралык маданий жана илимий иш-чаралар аркылуу жаңы улантууга ээ болууда.
Профессор ошондой эле 2014-жылы негизделгенден бери Дүйнөлүк көчмөндөр оюндарынын эл аралык мааниси улам кеңейип жатканын белгиледи. Бүгүнкү күндө Оюндар салттуу мурасты сактоо менен гана чектелбестен, элдердин ортосундагы маданий өз ара байланышты өнүктүрүүгө да өбөлгө түзүүдө.
Ошентип, Кыргызстанда өтүп жаткан VI Дүйнөлүк көчмөндөр оюндары спорт, маданият жана илимди бириктирип, ачыктык, өз ара урматтоо, маданий көп түрдүүлүк жана тынчтыкта жанаша жашоо баалуулуктарынын айланасында биригүүгө шарт түзгөн маанилүү аянтчага айланууда.